De psychotherapeut is verplicht bij de uitoefening van zijn beroep zich te houden aan bepaalde regels. Deze staan in de Beroepscode voor Psychotherapeuten. Deze code is opgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie (NVP). Verder heeft de overheid de laatste jaren een aantal wetten tot stand gebracht, zoals de WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst) en de klachtwet, waarin de rechten en de plichten van hulpverleners en cliënten zijn vastgelegd.

De belangrijkste punten worden hieronder toegelicht:

a. De behandelrelatie:

In de beroepscode staat dat de psychotherapeut verplicht is zijn werk zorgvuldig te doen en u (en uw kind) met respect te behandelen. De psychotherapeut mag geen misbruik maken van zijn positie. De beroepscode gaat uit van een strikt beroepsmatig contact. Dat betekent bijvoorbeeld dat een seksueel of erotisch contact tussen psychotherapeut en cliënt niet is toegestaan. Evenmin mag de psychotherapeut cadeaus aannemen die een klein bedrag te boven gaan. Zolang de behandeling plaatsvindt, mag de psychotherapeut geen overeenkomst met u afsluiten, die voor hem/haar voordelig is.

b. Geheimhouding van uw gegevens:

De psychotherapeut heeft geheimhoudingsplicht tegenover derden. Hij of zij kan dus niet zonder schriftelijke toestemming gegevens over u (of uw kind) verstrekken. De psychotherapeut mag alleen in noodsituaties zijn geheimhoudingsplicht doorbreken, bijvoorbeeld als u (of uw kind) en of anderen er door in gevaar zouden komen als hij dat niet zou doen. De psychotherapeut heeft geen toestemming nodig wanneer hij/zij over u (of uw kind) overleg wil plegen met collegae. Deze collegae hebben overigens ook een geheimhoudingsplicht. De therapeut is verplicht u te informeren over wat hij/zij denkt dat er met u (of uw kind) aan de hand is. Hij /Zij moet met u overleg plegen over het doel van de behandeling en de manier waarop dat doel bereikt kan worden. De therapeut zal u ook vertellen hoe lang de behandeling mogelijk gaat duren. Op grond van deze informatie geeft u toestemming voor behandeling. De psychotherapeut zal ook het verdere verloop van de behandeling blijven bespreken. De psychotherapeut mag alleen informatie achterhouden, wanneer die informatie u (of uw kind) ernstige schade zou berokkenen. Hij/Zij moet daarvoor wel eerst overleg plegen met een collega. Omgekeerd bent u verplicht de psychotherapeut zo goed mogelijk te informeren en zo goed mogelijk mee te werken.

c. Uw dossier:

De psychotherapeut bewaart uw gegevens (of die van uw kind) in een dossier. Dat zijn o.a. uw brieven en brieven over u (of uw kind), als ook aantekeningen over de voortgang van de therapie. De psychotherapeut moet het dossier en gegevensbestand zo inrichten dat geheimhouding van de inhoud en bescherming van de persoonlijke levensfeer verzekerd zijn. U mag uw dossier inzien en fotokopieën maken. U heeft geen recht op informatie die vertrouwelijk is gegeven door anderen die met uw toestemming bij de behandeling zijn betrokken. Evenmin heeft u recht op inzage in de persoonlijke werkaantekeningen van de psychotherapeut. U mag wel iets aan uw dossier toevoegen maar er niets uithalen. Zo mag u bijvoorbeeld op- of aanmerkingen over de therapie toevoegen of kritiek leveren over de manier waarop uw situatie is weergegeven door de therapeut. Tenslotte heeft u het recht om uw dossier te laten vernietigen. U moet dat schriftelijk aanvragen. Wanneer het gaat om psychotherapie van kinderen of om gezinstherapie, dan hebben ouders niet zonder meer het recht om het dossier van hun kinderen in te zien. Dit wordt in het volgende schema duidelijk gemaakt:

leeftijdscategorie	wie sluit de overkomst	wie krijgt informatie	wie geeft toestemming
0 t/m 11 jaar	ouders/voogd	ouders/voogd & cliënt	ouders/voogd
12 t/m 15 jaar	ouders/voogd	ouders/voogd & cliënt	ouders/voogd & cliënt
16 jaar en ouder	cliënt	cliënt	cliënt

Onder ouders/voogd wordt verstaan; degenen die belast zijn met het ouderlijk gezag. Ouders/voogd zonder ouderlijk gezag hebben het recht globaal te worden geïnformeerd over de gezondheidstoestand van hun kind (tot 16 jaar), mits het belang van het kind zich niet verzet tegen informatieverstrekking. Een ouder/voogd zonder gezag kan geen rechtsgeldige toestemming geven voor de behandeling en heeft geen recht op inzage in het dossier. Afspraken m.b.t. de behandeling van minderjarigen dienen te worden vastgelegd in het dossier. Voor minderjarigen van alle leeftijdsgroepen geldt dat zij recht hebben op informatie. De informatie over onderzoek en behandeling dient aangepast te zijn aan de leeftijd en het bevattingsvermogen van de minderjarige cliënt. Informatie die niet aansluit bij de belevingswereld van een kind kan leiden tot verwarring, misvattingen en angst. De psychotherapeut dient daarom altijd na te gaan of de minderjarige de informatie goed heeft begrepen. Vanaf 12 jaar geldt dat de jeugdige ook toestemming dient te geven voor onderzoek en behandeling. Behandeling van 12 t/m 15 jarigen kan in principe ook plaats vinden zonder toestemming van ouders/voogd indien er sprake is van een weloverwogen wens van de jeugdige en met de behandeling 'ernstig nadeel voor de cliënt' wordt voorkomen. Jongeren vanaf 16 jaar sluiten zelfstandig de behandelovereenkomst. Ouders hebben geen recht op informatie.*

*Deze infomatie is overgenomen uit de nieuwsbrief van de NVVP (december 2004-nr.3)

d . Hoe handelt u wanneer u klachten heeft?

Als u klachten heeft over uw psychotherapeut en/of de behandeling, dan kunt u die in de eerste instantie het beste met uw psychotherapeut zelf bespreken. Misschien gaat het om misverstanden die in een gesprek opgelost kunnen worden. In geval van tuchtrechtelijke klachten kunt u terecht bij de Stichting Kwaliteitsbewaking Psychotherapie (SKP). Vanaf Voorjaar 1998 vallen psychotherapeuten onder het Tuchtrecht. U kunt dan uw klachten ook indienen bij het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.

Adressen :

Stichting Kwaliteitsbewaking Psychotherapie (SKP)
Emmalaan 29
3581 HN Utrecht

Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg
Postbus 20302
2500 EH Den Haag
telefoon 070-3813700